Participatie

Participatie is een begrip dat de laatste jaren met recht veelvuldig besproken en onderzocht is. De invulling en betekenis van participatie in Nederland is in beweging. De betekenis die momenteel veelal wordt gegeven aan participatie is de (actieve)betrokkenheid of inzet van burgers bij projecten of programma's van de overheid.
Het eenrichtingsverkeer dat deze vorm van participatie kenmerkt, voldoet niet langer. Het doet geen recht aan de participatie die bestaat waarin particulier initiatief leidend is voor de inzet en betrokkenheid (participatie) van de overheid, én het ontneemt het zicht op nieuwe vormen van samenwerking tussen burgers en overheid. Een breder perspectief op de betekenis van participatie geeft kansen de verschillende rollen die zowel burgers als overheid kunnen bekleden zichtbaar te maken en een positie te geven in het proces. Nieuwe rollen en posities ten einde ruimte en vorm te geven aan een nieuw perspectief op de samenleving, waarin 'WIJ' en 'ZIJ' niet tegenover elkaar staan maar samenwerken en gericht zijn op gezamenlijke winst.


Burgers kloppen al enige tijd verwoed op de deuren van de overheid. De overheid heeft open gedaan, geluisterd en gehoord. Toch lijkt de werkelijke betekenis van de actie bij beide partijen nog niet werkelijk door te dringen. Oude patronen en perspectieven houden ieder op zijn of haar plek. Het doorbreken van deze interactie vraagt van het instituut overheid allereerst een grootse stap, niet zozeer in de structuur of wijze van organiseren, als wel een wijziging in het perspectief dat zij impliciet dagelijks hanteert in het opstellen en uitvoeren van de taken en projecten. Het aanleren van een nieuw patroon en een nieuw perspectief vraagt tijd en veel (dagelijkse) aandacht, het biedt echter ruimte voor inzichten en ontwikkelingen die leiden tot innovaties.
Deze stap vraag zowel van burgers als overheid bewustzijn en bewust handelen waarin alle partijen verantwoordelijkheid nemen voor hun handelen en kwaliteiten. Het idee Vadertje Staat en de horige burger is al enige tijd van tafel geveegd, nu de bijbehorende patronen waarin zij elkaar gevangen houden nog.

Fréderique Kreeftenberg
2008